Tekil Mesaj gösterimi
Alt 19.01.2008, 21:04   #13
Yazar
Aw Munzur
Forumla Bütünleşmiş
 
Aw Munzur - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Bilgiler
Snake Champion! Basketball Champion!
Üyelik tarihi: 30.04.2006
Mesajlar: 2.002
Memleket: TUNCELİ
Cinsiyet:
 
Fikirler Tecrübe Puanı: 77
İtibar Puanı: 1114
Aw Munzur görkemli bir forum yaşantısı varAw Munzur görkemli bir forum yaşantısı varAw Munzur görkemli bir forum yaşantısı varAw Munzur görkemli bir forum yaşantısı varAw Munzur görkemli bir forum yaşantısı varAw Munzur görkemli bir forum yaşantısı varAw Munzur görkemli bir forum yaşantısı varAw Munzur görkemli bir forum yaşantısı varAw Munzur görkemli bir forum yaşantısı var

Ettiği Teşekkür: 2.240
747 Mesajına 1.528 Kere Teşekkür Edlidi
Standart Sılo Qız Dersim Yöresel Ozanı Dengbej

Sılo Qız




Kısa Biyografi ;

Dersim'in en namlı dengbêjidir. asıl adı süleyman doğan'dır.Soyadı kanunundan önce de çağrıldığı Sılo Qiz lakabı kendisine kısa boylu oluşundan dolayı verilmiştir.Kısa süleyman manasına gelir.

Omzunda değil dizleri üzerinde çaldığı kemanıyla zazaca ve kurmancî hikayeler anlatır. bunların çoğu dersim'de 1938* yılında yaşanan acılara dair yakılmış ağıtlardır.100 yaşına yaklaşan silo qiz halen dersim'de yaşar ve türküler, hikayeler söylemeye devam eder.




Kemanın Sesinde Yaşayan Dengbêj: Sılo Qız

Müjde Arslan

Sılo Qız, 90 yıldır kemanın sesi ile yaşıyor. 5 yaşında çalmaya başladığı kemanının sesi ile, yanık sesini birleştiren Sılo Qız'ın yaşamı ise, Dersim'deki alevi inancının ritüelleri ve destanları ile büyülüyor insanı.

Dersim'de alevi inançlarına göre her yılın 21 Mart'ında Newroz ile birlikte, yıl devrilir, yaşam yeniden başlar. Ve o gün, gece saat 24.00'de tüm ağaçların, hayvanların secdeye varıp tanrıya dua ettiklerine inanılır. İnanca göre kim doğanın ve hayvanların eğildiğine tanık olursa, tutacağı dilek kabul olur. Elif Ana da büyük bir heyecanla o anı bekler bütün gece. Ve saat 24.00'ü vurduğunda bir o görür ve bir o dilek tutar. Elif Ana'nın dileği, ne diğer kadınlar gibi zengin olmaktır ne de fazladan ömür... O çocuklarının şair ve aşık olmasını diler ve başındaki beyaz tülbenti çıkarıp dut ağacına bağlar. Elif Ana'nın dileği tutar ve tüm çocukları şair ve dengbêj olur.


Babasının ismini aldı...

Elif'in oğlu Hasan, Sılo Qız'ın dedesi. Yöresinde çok sevilen bir aşık olan Hasan Doğan'ın oğullarından biri olan Süleyman Doğan da şair, aynı zamanda nam salan kemanıyla stranlar şakıyan bir dengbêj. Ama talihsizdir Aşık Süleyman, zira tüm çocukları ölür. Derler ki, çocuk babasının ismini alırsa ölmez ve Süleyman bundan sonra doğan çocuğuna "Süleyman" adını verir. Sanatçı bir ailede doğan Süleyman Doğan'ın Sılo Qız olma serüveninde ailesinin payı büyüktür.

5 yaşında keman çaldı

Sılo Qız, keman çalmayı babasından 5 yaşında iken öğrenir. Bir süre sonra da türkü söylemeye başlar. Sılo Qız, kemanıyla yetinmez, aile ocağına aş gerek, ekmek gerek. Küçük bedeniyle büyüklere parmak ısırtacak kadar çok iş yapar. Gövde küçük, hüner büyük. Hünerine tanık olanlar ona ufak, küçük anlamına gelen "Qiz" lakabını takar ve böylece Sılo Qız olur. Sonrasını ise, Süleyman Amca'nın ağzından dinleyelim:

"Keman çalmayı küçük yaşlarda öğrendiğim halde her tarafta geziyordum. Keman çalıp, türkü söylüyordum. Babam öldükten sonra kemanı bana kaldı. Ömrümde çok keman eskittim."

Oğula ağıt

Süleyman Amca şimdi dişleri olmadığı için türküleri iyi okuyamadığını söylese de o doğaçlama söylediği türkülerini düğünlerde, yaslarda dillendirmiş bir ömür boyu. Ama en çok ağıt yakmış Süleyman Amca, savaşta yaşamını yitirenler üzerine.. 1938 direnişinde söylediği türküler ise h‰l‰ dillerde. Dengbêj Sılo Qız, şüphesiz en zor ve yanık ağıdını oğlu askerden ölü dönünce yakmış. "Sayısız ölü üzerine ağıt yaktım ama oğlumun üzerine söylediğim türkü, içimi yakıyordu" diyen Sılo Qız, birçok acı yaşadığını ve söylediği türkülerle acılarını içine atmak yerine paylaştığını dile getiriyor. Acılarının kemanının tellerinden yayıldığını ve ayakta olmasını da buna borçlu olduğunu kaydeden Süleyman Amca, dinç kalmasının nedenini de kemanına bağlıyor.

Kemanla tekleşen ses

Sılo Qız, şöyle tarif ediyor, bir ömür verdiği kemanı ile ilişkisini: "Kemanımın sesi ile benim sesim özdeşleşiyor. Kemanda kendimi buluyorum acılarımı dile getiriyorum. Acılarımızı anlatamayız, dile getiremeyiz; ama çalarız. Kafamda sürekli türkü söylerim, rüyalarımda bile. 1980 yılına kadar 75 yıl boyunca neredeyse her gece söyledim ve çaldım." Ailede ilk olarak Sılo Qız'ın babası keman çalmayı öğrenmiş. Ancak babasının keman çalmayı kimden öğrendiği konusunda Sılo Qız'ın bir fikri yok. Bugünlerde ise Dersim'de 2 kişi keman çalıyor. "Keman hem hüzünlendirir, hem halay çektirir" diyen Sılo Qız, yıllar boyu duygularını dile getirmiş. Çocuklarından kimse keman çalmasa da "Saz çalıyor ve söylüyorlar" diyor.

Sevda türküleri..

Gençlik yıllarında çapkın olduğunu duyduğumuz Sılo Qız'a kaç kere aşık olduğunu soruyoruz, "Gizlidir, söyleyemem" diyor utanarak. Yaşlı, kırışık yüzüne allık yayılıyor. Platonik aşklarına yıllarca sayısız türkü söylemiş Sılo Qız. "Hala söylediğim türküleri kimse kimin için yazdığımı bilmez. Gizli gizli seviyordum. Hala soruyorlar şu parçayı kimin için söyledin diye? Biz ise türkülerimizi gizli gizli söylerdik" diyor Qiz. Halkın sevgisini hiçbir şeye değişmeyen Sılo Qız'ı 4 oğlundan ölüm ayırsa da, yaşamı boyunca arkadaşlık eden kemanı ve dostları var hep yanında.

Kaset kampanyası

Ferhat Tunç öncülüğünde Dersimli birkaç iş veren, Sılo Qız'ın kasetleri için kampanya düzenliyor. Sılo Qız'ın hep yanında olan Cemal Taş, kampanyayı şöyle anlatıyor: "Sılo Qız'ın gittiği her evde bir kasedi vardır. Kasetleri bugüne kadar hiç arşivlenmemiş. Elinde şu an bir tane kasedi bile yok, öz sesi dışında. Ferhat Tunç öncülüğünde Dersimli işadamları olarak bu kampanyayı düzenledik. Kimin evinde Sılo Qız kaseti varsa getirmesi üzerine çağrı yapıyoruz."




Konu Aw Munzur tarafından (02.05.2008 Saat 02:32 ) değiştirilmiştir.
Aw Munzur Ã?evrimdıÅ?ı   Alıntı ile Cevapla