Go Back   Aleviweb.com - Alevi Alevilik ve Aleviler Forumu > Kültür-Sanat > Felsefe/Sosyoloji/Psikoloji

Felsefe/Sosyoloji/Psikoloji Felsefi/sosyolojik/psikolojik tartışmalar, teoriler vs

Cevapla
 
Seçenekler Arama Stil
Alt 22.05.2015, 15:41   #1
Yazar
Ferhat Güneyli
Kontrollü Üye
 
Ferhat Güneyli - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 
Bilgiler

Üyelik tarihi: 30.03.2015
Mesajlar: 481
Memleket: SİVAS
Cinsiyet:
 
Fikirler Tecrübe Puanı: 0
İtibar Puanı: 304
Ferhat Güneyli sevilen bir üyeFerhat Güneyli sevilen bir üyeFerhat Güneyli sevilen bir üyeFerhat Güneyli sevilen bir üye

Ettiği Teşekkür: 452
249 Mesajına 425 Kere Teşekkür Edlidi


Standart Ünlü Antikçağ Düşünürleri


Miletli Thales ( IÖ. 625-545 )



Bilimsel düşüncenin göreli olarak en arınmış biçimiyle ilkin Miletli Thales’de ortaya çıktığını görüyoruz. Thales, dar anlamıyla felsefe tarihinin başında bulunan düşünürdür. Onun için Yunan felsefesi- dolayısıyla da bu felsefeye dayanan Batı kültür çevresinin felsefesi – Thales ile başlatılır. Nitekim Aristoteles de, metafizik’indeki sözü geçen felsefe tarihi taslağında,ilk filozof olarak Thales’i ele alır.


Thales’in hayatı ve felsefesi üzerine bildiklerimiz hem az hem de pek güvenilir değil.Thebai’den İonia’ya gelmiş bir ailedenmiş. Ünlü Atinalı kanun koyucu Solon ile Lidya Kralı Kroisos’un çağdaşı. Aşağı-yukarı 625- 545 yılları arasında yaşamış olduğu sanılıyor. 585 yılındaki güneş tutulmasını önceden hesaplayıp haber vermiş. Mısır’da bulunduğu söyleniyorsa da, pek belli değil.Yalnız Mısırlıların geometrisinden çok şey bildiği anlaşılıyor. Aristoteles’ten öğreniyoruz ki, Thales suyu,sıvı olanı, arkhe, yani her şeyin başı, kökü, ilkesi sayıyormuş.Onun felsefesinin özü bu imiş. Her şey sudan türer, yine suya döner. Düz bir tepsi gibi olan yer de su üstünde, sonsuz Okeanos’ta yüzer.


Thales’in öğretisi, kolayca görülebileceği gibi, mythos ile büsbütün ilgisiz değil. Örneğin burada Okeanos sözü geçiyor. Yunan mitolojisinde Okeanos (Okyanus) tanrılar ile insanların babasıdır. Sonra Thales suya “tanrısal” diyormuş. Bu damythos’un etkisini göstermektedir. Öğretisine mythos böylesine karıştığına göre, Thales’e neden “felsefenin babası” deniyor? Onu “felsefenin babası”yapan, doğu görüşünü deneylere ve bu deneyleri düşünce ile işlemeye dayatmak istemesi, buna girişmesidir.


Doğayı açıklamak için girişilen en eski denemelere –soyut olarak dile getirilmemiş olsa bile- belli bir düşünce kılavuzluk etmektedir; bu da: “ Hiç’ten hiçbir şey meydana gelmez” düşüncesidir (Aristoteles, bunu haklı olarak belirtiyor). Bundan dolayı kendisi meydana gelmemiş ve yok olmayacak olan bir varlığı her şeyin ilknedeni olarak kabul etmek gerekiyordu. Meydana gelmemiş ve yok olmayacak olan varlık da, kendi kendisiyle özdeş kalan, kalıcı olan bir ana maddedir,arkhe’dir. Thales’in göz önünde bulundurduğu da maddi bir varlık olan su’dur.Suya anamadde (arkhe) deniyor, her şey kendisinden oluştuğu için. Her şey sudan, bu anamaddeden çıktığı için de, ondan kurulmuştur.


Ek Bilgiler:



Yaklaşık olarak M.Ö. 600’lerde Anadolu’nun İyonya kıyısında bir ticaret kenti olan Milet’te Grekler birbirleri ve yakınındaki kentlerle yoğun bir ticari ilişki içerisindeydiler. Milet bu açıdan zengin ve aynı zamanda sanat, bilim ve felsefede birikime sahip bir kentti. Bununla beraber kuralsız tiranlar tarafından yönetiliyordu ki bunlar toprak sahibi aristokratlar, aşırı zengin tüccarlardı ve etik kurallara önem vermiyorlardı. Thales, böyle bir zamanda orada yaşadı.


Herodot, Duris ve Demokritos’un bildirdiklerine göre Thales’in babası Eksamyas, annesi de Kadmos ile Agenor’un en soylu kolu olan Fenikeli Thelidler ailesinden Kleobuline idi. Platon’un da dediği gibi “yedi bilgeler” arasındaydı. Atina’da Damasias’ın arkontluğunda “bilge” diye adlandırılan ilk kişi oydu.

Politika ile ilgilendikten sonra doğa ile ilgilenmeye başladı. Bazılarına göre ondan yazılı bir eser kalmamıştır. Kallimakhos, onu küçük ayı takım yıldızının bulucusu olarak sayıyordu. Bazılarına göre ise Denizcilik Astromonisi, gündönümü ve Gün Tün Eşitliği üzerine onun eserleri idi. Bir gün dönümünden diğerine geçişi ilk onun söylediği, mevsimleri bulduğu ve yılı 365 güne böldüğü belirtilir.

Geometri çalışmak üzere Mısır’a gitti. Arı bir şekilde Mısır metodlarına sahip olmuş olmalı ki Milet’e döndüğünde onu kimse anlayamadı. Karadan iki noktadan alınan gözlemlerle denizdeki bir geminin uzaklığını hesapladı. Bir piramidin gölgesinin uzunluğundan onun yüksekliğinin nasıl hesaplanacağını biliyordu. MÖ 585’te bir güneş tutulmasını tahmin ettiğinde ünü arttı.
Persler ve Lidyalılar arasındaki savaş sırasında Halys nehrinin geçilmesi için akıntının tersi yönüne nehir yatağını kazdırarak suyun azalmasını ve böylece köprüsü olmayan nehrin geçilmesini sağladı.

FELSEFE GÖRÜŞLERİ

Su, ilk materyal prensiptir. Aristo’nun Thales’in görüşlerini açıklaması şöyledir: ilk filozofların çoğu, maddenin doğasını (tas en hules) prensiplerinin (tas archas) tüm şeylerin tek prensipi (archas panton) olduklarını düşündüler. Bu felsefenin kurucusu Thales, prensip sudur der. Buna göre tüm şeylerin kökleri nemli bir doğaya sahiptir ve bu su nemli şeylerin doğasının kökenidir.

Aslında Thales ilk ilke, su olarak nemlilikten söz ediyor. Bu, hayatın çıkabileceği, her şeydeki nemliliktir. Mısır’daki ilksel sular ya da Yunan’daki Kaos gibidir, şeylerin kökenidir. Arche denilen ilk ilkeden böylece her şey doğmakta ve gelişmektedir. Her şeyin kökeni olarak su, var oluş dünyasında değişmeyendir, varlığa gelen şeylerde son yoktur, çünkü eninde sonunda tüm şeyler sudur ve değişim görünüştedir.


Hippolitus’un bildirdiğine göre, Thales, tüm şeylerin suyun katılaşmasıyla ortaya çıktığını açıklar, tüm şeylerden temel elementler bileşik oluştururlar ve şeyler likit forma dönüştüğünde varlık dağılmaktadır. Her nasılsa katılaşma ve sıvılaşma süreci depremlere, kasırgalara ve yıldızların hareketine neden olmaktadır. Aristo, Thales’in “tüm şeyler tanrılarla doludur.” sözüyle, bu tüm doğanın canlandırıcı varlıklarla (anima) dolu olduğunu anlattığını ifade etmiştir. Bu yaşam verici ve canlandırıcı bir ilke aracılığıyla ele alınan doktrine “hilozoizm” adı verilmektedir. Böylece aynı zamanda Thales, yaşamsal enerjiden bahsederken sembolik olarak su elementini kullanmaktadır.


Thales ayrıca, dünyanın büyük bölümünün su olduğu ve karalara dayanak oluşturduğu böylece bir kabuk görevini gördüğünden söz eder. Onun, dünya su üzerinde yüzüyor şeklinde açıklaması, yeraltında su kaynakları ve nemin olması nedeniyledir. Böylece nem, toprağa bir canlılık imkanı vermektedir.

Özdeyişleri çok ünlüdür:

En eski olan nedir?
-Tanrı’dır. başlangıcı yoktur çünkü.

En güzel şey nedir?
-Dünyadır, Tanrı’nın işidir çünkü.

En hızlı şey nedir?
-Düşünce her yere atılır çünkü.

En bilge şey nedir?
-Zaman her şeyi ortaya çıkarır çünkü.

En yararlı şey nedir?
-Erdem her şeyi iyi kullandırır çünkü.

En güç şey nedir?
_Kendini tanımak.

En kolay şey nedir?
-Başkasına öğüt vermek.


MATEMATİK VE THALES

Mısır piramitlerinin yüksekliğini gölge uzunluklarını kullanarak bulması geometride Thales teoremi olarak bilinir. Bunun dışında geometri de çap, çemberi iki parçaya böler; bir ikiz kenar üçgenin taban açıları birbirine eşittir; iki doğrunun kesişme noktalarındaki ters açılar birbirine eşittir; köşesi çember üzerinde olan ve çapı gören açı, dik açıdır; tabanı ve buna komşu iki açısı verilen üçgen çizilebilir; bu teoremler de Thales’e aittir. Kimilerine göre güneşin büyüklüğünü onun çemberinin yedi yüz yirmide bir olarak; ayın büyüklüğünün de ayın çemberinin yedi yüz yirmide bir olduğunu belirtmişti.


En güzel şey evrendir; çünkü Tanrı yaratmıştır, en bilge şey zamandır; çünkü her şeyi ortaya çıkarır. En zor olan şeyi kendini tanımak olduğunu söyleyen Thales’in ölümünün ellisekizinci Olimpiyata rastladığı ve oyunları seyrederken güneşten ve susuzluktan (dehidratasyon) öldüğü belirtilir. Bu sırada 78 yaşındadır, kimileri de 80/90 yaşında öldüğünü belirtir.

Tüm filozoflar gibi matematik, astronomi, mühendislik vb. konularda yetkin olan Thales;

a) Dünya su üzerindedir,

b) Su, tüm şeylerin arche’sidir (ilk ilke),

c) Manyetizma bir ruha sahiptir,

d) Tüm şeyler Tanrılarla (ve spiritler, Daimonlar) doludur diyerek bazılarının iddia ettiği gibi materyalist olmaktan uzaktır. Bilimsel karakterine rağmen, doğanın ilahi ilkeler tarafından canlandırılmış olduğundan söz etmesiyle iddia edilenin tersine mitolojik filozoflardan uzak kalmaktadır.



Kaynakça:

Diogenes Laertius(2004). Ünlü Filozofların yaşamları ve öğretileri. (çev:Candan Şentuna), Kazım Taşkent Klasik Yapıtlar Dizisi, YKY, İstanbul
İlkçağ Felsefesi Hint Çin Yunan. H.J. STÖRİG (çev: Ömer Cemal Güngören), Yol Yayınları

Ferhat Güneyli Ã?evrimdıÅ?ı   Alıntı ile Cevapla
Cevapla


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler Arama
Stil

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Hizli Erisim


Tüm Zamanlar GMT +3 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 01:32.


Powered by vBulletin® Version 3.7.4
Copyright ©2000 - 2018, Jelsoft Enterprises Ltd.
Yazılan yazılar ve yayınlanan resimlerin tüm hakları yazan kişiye aittir. Site hakları Aleviweb.com adına saklıdır.

Yandex.Metrica